Συναλλαγματικές ισοτιμίες και τοπικές τιμές 

Ευρετήριο δύο τοπικών εφημερίδων

 Η αγροτική οικονομία της Ελλάδας υπήρξε κατά το μεσοπόλεμο το σημαντικότερο κομμάτι της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Η καλλιέργεια της σταφίδας ήδη από τον 19ο αιώνα αναδείχτηκε το πιο  εμπορικό και δυναμικό κομμάτι της αγροτικής οικονομίας. Κύριο διαμετακομιστικό κέντρο του εμπορίου της σταφίδας και πυλώνα εξαγωγών αποτελούσε το λιμάνι της Πάτρας.  Γνωρίζοντας αυτά τα δεδομένα προχωρήσαμε στη δημιουργία μιας σειράς οικονομικών δεδομένων επικεντρωμένοι στις τιμαριθμικές μεταβολές του εμπορίου της σταφίδας και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Στόχος είναι η ανίχνευση της επίδρασης των διαφόρων μεταβλητών στο εμπόριο της σταφίδας. Μια μεταβλητή είναι οι διακυμάνσεις στις τιμές του συναλλάγματος, η οποία αναδεικνύει την επίδραση της εθνικής οικονομίας στο διεθνές εμπόριο της σταφίδας. 
Ως εκ τούτου, προέκυψε η αποδελτίωση, των -σε εβδομαδιαία βάση- τιμών συναλλάγματος, μέσα από τη δημοσίευσή τους στον εξεταζόμενο επαρχιακό τύπο. Η διαχρονική εξέλιξη των τιμών συναλλάγματος είναι ένας χρήσιμος δείκτης για την αποτίμηση τόσο της πορείας της εθνικής οικονομίας όσο και επί μέρους περιφερειακών φαινομένων. Οι τιμές του συναλλάγματος εξετάζονται τόσο στην Αθήνα όσο και στην Πάτρα για να ανιχνευθεί η πορεία των τιμών κατά την διάρκεια της κρίσης, η αλληλεπίδραση των τιμών με το διεθνές εμπόριο, καθώς και η διάχυση της κρίσης στην περιφέρεια. Επιδιώκεται, επίσης, να εντοπιστούν τυχόν αποκλίσεις των τιμών σε τοπικό επίπεδο και η επίδραση της κυβερνητικής πολιτικής στην τοπική αγορά συναλλάγματος με έκδηλη την τάση ενίσχυσης των κεντρικά καθορισμένων ισοτιμιών. Η σειρά των τιμών συναλλάγματος μας δίνει και την δυνατότητα να απεικονίσουμε τις τιμές πώλησης της σταφίδας σε ξένο νόμισμα.
Άλλος παράγοντας είναι η διαφοροποίηση των τιμών του προϊόντος σε σχέση με την τοπική και αλλά και την ποιοτική παράμετρο. Εμφανίζεται και η περιοδική διακύμανση των τιμών του προϊόντος τόσο σε βάθος δεκατριών ετών όσο και η εποχική μέσα στον χρόνο. Η σειρά των ποσοτικών δεδομένων απεικονίζει τις τιμές πώλησης στο λιμάνι της Πάτρας σε τρέχουσες δραχμές. Μας δίνεται η ευχέρεια να αποτιμήσουμε, σε πραγματικούς όρους διαβίωσης, τις οξύνσεις και την εμφάνιση των κοινωνικών πρωταγωνιστών του αγροτικού κινήματος. Στην στήλη που επιγράφεται Σημειώσεις εμφανίζονται πληροφορίες για το οικονομικό περιβάλλον ώστε να είναι ευκολότερη η προσέγγιση των φυσικών, οικονομικών και κοινωνικών μεταβλητών που αλληλοεπιδρούν με τους όρους παραγωγής και διάθεσης της σταφίδας. Στην στήλη που επιγράφεται Γεγονότα παρουσιάζονται γεγονότα συνδεδεμένα με την οικονομική πραγματικότητα της υπό εξέταση περιόδου. Με αυτό τον τρόπο ανιχνεύεται η διάχυση της οικονομικής κρίσης στον αγροτικό χώρο.

 Το αρχείο σε Excel.

Eπιτρέπεται η χρήση επιμέρους αναγραφών, με την προϋπόθεση αναγραφής της πηγής: Αντώνης Αντωνίου, «Συναλλαγματικές ισοτιμίες και τοπικές τιμές. Ευρετήριο δύο τοπικών εφημερίδων», TransMonEA project, Επιστημονική Διεύθυνση Κ. Μπρέγιαννη, Ακαδημία Αθηνών/ΕΛΙΔΕΚ. URL:  https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/syllogi/vaseis-dedomenon-posotikes/dimosia-oikonomika  

Δεν επιτρέπεται η χρήση  τμημάτων ή του όλου της πινακοθέτησης.

Προκειμένου να ανοίξετε το αρχείο, παρακαλούμε συμπληρώστε την αίτησή σας στη  φόρμα επικοινωνίας: https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/homepage/epikoinonia  

 

 

Η δημιουργία σειράς δεδομένων της ελληνικής οικονομίας

1928-1939

Επιμέρους στόχος της παρούσας έρευνας είναι η αποτύπωση της αγροτικής οικονομίας κατά την περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης - στον βαθμό μάλιστα που η Ελλάδα ήταν κατά το Μεσοπόλεμο αγροτική χώρα και η δημιουργία μιας σειράς εθνολογιστικών μεγεθών που καλύπτει την περίοδο της κρίσης και φτάνει μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Η σειρά αυτή θα είναι χρήσιμη στην έρευνα, όσον αφορά στον εντοπισμό των μεταβολών στις ζωές των ανθρώπων που έφερε η μεγάλη κρίση καθώς επίσης και στον εντοπισμό της επίδρασης της κρίσης στην πορεία της εθνικής οικονομίας.
Η Στατιστική Υπηρεσία με την ετήσια δημοσίευση των δεδομένων στην Στατιστική Επετηρίδα κάλυπτε σε μεγάλο βαθμό αυτό το αίτημα. Ο βαθμός αξιοπιστίας τους έχει αμφισβητηθεί με γενικό τρόπο, αλλά δεν υπάρχει κάτι πιο έγκυρο για την προπολεμική περίοδο. Εκτός από την Στατιστική Επετηρίδα υπάρχουν και οι εκθέσεις του Ανώτατου Οικονομικού Συμβουλίου προσανατολισμένες στην ανίχνευση πλευρών της ελληνικής οικονομίας και οι οικονομικές επετηρίδες της Εθνικής Τράπεζας και της Τράπεζας της Ελλάδος.   Η Στατιστική Επετηρίδα ήταν μία ετήσια στατιστική σύνοψη, ενώ οι εκδόσεις του Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου διαπνέονται από την κυρίαρχη οικονομική οπτική. Επιπλέον επιτακτική είναι η ανάγκη για έλεγχο τυχόν αποκλίσεων μεταξύ των δεδομένων της Στατιστικής Επετηρίδος και του Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου. Άρα η θεματολογία των δημοσιευμένων ερευνών μας δίνει μια εικόνα του οικονομικού προσανατολισμού και προβληματισμού των κυβερνώντων και της επιστημονικής ελίτ της εποχής. Τα δεδομένα του Συμβουλίου συγκροτήθηκαν υπό τον έντονο προβληματισμό της περιόδου για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προβλημάτων της επάρκειας και αυτάρκειας βασικών καταναλωτικών αγαθών, την ενίσχυση του δευτερογενούς τομέα παραγωγής και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης. Ως έρευνες οικονομικού χαρακτήρα ενός ανωτάτου επιτελικού οργάνου μελέτης της ελληνικής οικονομίας δεν θα ήταν επιτρεπτό να αγνοηθούν, αλλά αντίθετα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη.
Το 1920 η κυβέρνηση Δημητρίου Γούναρη πρότεινε στην Βουλή την ίδρυση Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου κατά το γερμανικό πρότυπο, αλλά το ζήτημα βρήκε συνταγματικά προσκόμματα. Προβληματισμοί και προτάσεις για την ίδρυση Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου διατυπώθηκαν με ιδιαίτερα εμπεριστατωμένο τρόπο ήδη από το 1922.  Το 1929 ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανέθεσε στον Α. Κορυζή την σύνταξη προσχεδίου νόμου. Μετά την πρόταση Κορυζή κλήθηκε ο Georges Cahen Salvador γραμματέας του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου της Γαλλίας, ο οποίος συνέταξε νέο προσχέδιο, το οποίο μετά μερικές προσθήκες και βελτιώσεις του Αλεξάνδρου Σβώλου κατατέθηκε στην Βουλή το 1931.  Υπήρξαν εκτεταμένες αντιρρήσεις και προβληματισμοί για ζητήματα συγκρότησης του Συμβουλίου. Εν τέλει, ο πρωθυπουργός έκρινε ότι προσφορότερη λύση δεν θα ήταν η δημιουργία ενός πολυπληθούς Συμβουλίου με στοιχεία επαγγελματικής αντιπροσωπευτικότητας, όπως αλλού στην Ευρώπη, αλλά η δημιουργία ενός Συμβουλίου με χαρακτήρα Ινστιτούτου Οικονομικικών Ερευνών. Μετά την κατάθεση της εισήγησης της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής των Οικονομικών   και με αυτή την λογική το Ανώτατο Οικονομικό Συμβούλιο ιδρύθηκε τελικά με βάση το νόμο 5354 του 1932.  Υπήρξε επιτελικό όργανο οργανικά συνδεδεμένο με την κυβερνητική πολιτική, αφού πρόεδρός του ήταν ο πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου και τα τακτικά μέλη του ορίζονταν από την κυβέρνηση, ενώ ως έκτακτα μέλη του ορίζοντανγενικοί γραμματείς Υπουργείων και προϊστάμενοι δημοσίων υπηρεσιών. Παρά την στενή σύνδεσή του με την κυβέρνηση η πρώτη σύνθεση του Συμβουλίου το 1932 δεν δείχνει μια μονοκομματική ταυτότητα  των μελών του, το αντίθετο μάλιστα.  Το Συμβούλιο είχε διεπιστημονική συγκρότηση αφού δεν αποτελούνταν μόνο από οικονομολόγους, αλλά ήταν εμπλουτισμένο από  επιστημονικό προσωπικό με ποικίλη επιστημονική προέλευση και θεσμική κοινωνική αναγνώριση. Παρούσα στο Συμβούλιο ήταν η επιχειρηματική κοινότητα και ιδιαίτερα ο τραπεζικός κλάδος.

Συμμετείχαν οι πιο αναγνωρισμένοι οικονομολόγοι της περιόδου. Ως αποτέλεσμα του επιστημονικού τους έργου δημοσιεύτηκε σειρά μελετών με στόχο την παρακολούθηση της εξέλιξης της ελληνικής οικονομίας σε ετήσια βάση καθώς και άλλες μελέτες επικεντρωμένες σε όψεις  της ελληνικής οικονομίας. Οι έρευνές του πραγματοποιήθηκαν είτε με πρωτοβουλία του ίδιου του Συμβουλίου είτε  μετά από αίτηση των εκάστοτε κυβερνήσεων και οι απόψεις του είχαν γνωμοδοτικό χαρακτήρα. Τον Αύγουστο του 1936 η δικτατορία του Μεταξά υπήγαγε μερικούς από τους  στόχους εργασίας του ΑΟΣ στις αρμοδιότητες του υφυπουργείου Εργασίας, που τότε υπαγόταν στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και ενίσχυσε το Συμβούλιο σε αριθμό μελών χωρίς να παύσει να αξιοποιεί προσωπικότητες με ποικίλη πολιτική προέλευση.  Αρκετές μελέτες του Συμβουλίου εκδόθηκαν σε μια σειρά που συμπεριλαμβάνει άνω των τριάντα τόμων.
Προσανατολιστήκαμε στην επιλογή, μελέτη και αξιολόγηση των πινάκων με συνεχόμενη παρουσία κατά έτος, ώστε να προκύψει μια συγκροτημένη χρονολογική σειρά με τρόπο που να δίνει μια συνολική εικόνα των οικονομικών δραστηριοτήτων. Στο κέντρο της έρευνάς μας τοποθετήσαμε την αγροτική οικονομία και πετύχαμε την αποτύπωση των δεδομένων της με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι δυνατή η απεικόνιση της διαχρονικής της εξέλιξης. (Για την αποτύπωση σειρών δεδομένων του πρωτογενούς τομέα, βλ. και Α. Αντωνίου, «Η δημιουργία σειράς δεδομένων της ελληνικής αγροτικής οικονομίας»).
Σε πρώτη φάση, προκειμένου να αξιοποιήσουμε τις σειρές των δεδομένων, έπρεπε να γίνει η καταγραφή των δεικτών που είχαν καταρτισθεί από τον ΑΟΣ. Για αυτόν τον λόγο συγκεντρώθηκαν δεδομένα, που αφορούν στον γενικό δείκτη οικονομικής δραστηριότητος, τον πίνακα ειδικών δεικτών προ της σταθμίσεως και μετά την στάθμιση.
Προκειμένου να αποτυπώσουμε μια σφαιρική εικόνα της εξέλιξης της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας συνεχίσαμε με τον δείκτη βιομηχανικής παραγωγής και τον σταθμικό δείκτη βιομηχανικής παραγωγής κατά ποσότητα. Με στόχο την σε βάθος διερεύνηση των δημοσιονομικών μεταβολών δημιουργήσαμε πίνακα δεδομένων της εξέλιξης των τακτικών εσόδων του κράτους, συγκριτικό πίνακα εισπράξεων υπεγγύων προσόδων και πίνακα κατανομής δαπανών κατά κατηγορία δαπάνης τους. Με στόχο την διερεύνηση των νομισματικών μεταβολών και την επίδραση των μέτρων προστασίας του νομίσματος  προχωρήσαμε στην αποδελτίωση, αξιολόγηση και καταγραφή των πινάκων της κυκλοφορίας των τραπεζογραμματίων, του καλύμματος, της νομισματικής κυκλοφορίας, των διακυμάνσεων των τριών κυριοτέρων νομισμάτων, των καταθέσεων όψεως και Ταμιευτηρίου των μεγάλων τραπεζών, των καταθέσεων προθεσμίας, των καταθέσεων όψεως και Ταμιευτηρίου στην Αγροτική Τράπεζα, των συνολικών καταθέσεων, των καταθέσεων των μικρών Τραπεζών και των λοιπών, εκτός του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, Οργανισμών Δημοσίου Δικαίου, της μέσης απόδοσης δανείων σε δραχμές και σε χρυσό και συγκριτικό πίνακα τιμαριθμικών μεταβολών χονδρικής σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο.

«ΑΟΣ – Δείκτες εθνικής οικονομίας», αρχείο σε Excel

Eπιτρέπεται η χρήση επιμέρους αναγραφών, με την προϋπόθεση αναγραφής της πηγής: Α. Αντωνίου «ΑΟΣ – Δείκτες εθνικής οικονομίας», TransMonEA project, Επιστημονική Διεύθυνση Κ. Μπρέγιαννη, Ακαδημία Αθηνών/ΕΛΙΔΕΚ.  URL:   https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/syllogi/vaseis-dedomenon-posotikes/dimosia-oikonomika .  Δεν επιτρέπεται η χρήση  τμημάτων ή του όλου της πινακοθέτησης.

 

«ΑΟΣ - Δείκτες δευτερογενούς παραγωγής», αρχείο σε Excel

Eπιτρέπεται η χρήση επιμέρους αναγραφών, με την προϋπόθεση αναγραφής της πηγής: Α. Αντωνίου «ΑΟΣ - Δείκτες δευτερογενούς παραγωγής», TransMonEA project, Επιστημονική Διεύθυνση Κ. Μπρέγιαννη, Ακαδημία Αθηνών/ΕΛΙΔΕΚ.  URL:   https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/syllogi/vaseis-dedomenon-posotikes/dimosia-oikonomika . Δεν επιτρέπεται η χρήση  τμημάτων ή του όλου της πινακοθέτησης.

 

«ΑΟΣ – Χρηματοπιστωτικά δεδομένα και δείκτες», αρχείο σε Excel

Eπιτρέπεται η χρήση επιμέρους αναγραφών, με την προϋπόθεση αναγραφής της πηγής: Α. Αντωνίου «ΑΟΣ – Χρηματοπιστωτικά δεδομένα και δείκτες», TransMonEA project, Επιστημονική Διεύθυνση Κ. Μπρέγιαννη, Ακαδημία Αθηνών/ΕΛΙΔΕΚ.  URL:   https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/syllogi/vaseis-dedomenon-posotikes/dimosia-oikonomika . Δεν επιτρέπεται η χρήση  τμημάτων ή του όλου της πινακοθέτησης.

 

«ΑΟΣ -Δημοσιονομικά στοιχεία», αρχείο σε Excel

Eπιτρέπεται η χρήση επιμέρους αναγραφών, με την προϋπόθεση αναγραφής της πηγής: Α. Αντωνίου «Δημοσιονομικά στοιχεία», TransMonEA project, Επιστημονική Διεύθυνση Κ. Μπρέγιαννη, Ακαδημία Αθηνών/ΕΛΙΔΕΚ.  URL:   https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/syllogi/vaseis-dedomenon-posotikes/dimosia-oikonomika  Δεν επιτρέπεται η χρήση  τμημάτων ή του όλου της πινακοθέτησης.

 

Προκειμένου να κατεβάσετε τα αναρτημἐνα αρχεία, παρακαλούμε συμπληρώστε την αίτησή σας στη  φόρμα επικοινωνίας, ώστε να σας σταλούν οι κωδικοί : https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/homepage/epikoinonia 

 

 

Το δημόσιο χρέος ως βασική μεταβλητή 

των δημοσίων οικονομικών και της όξυνσης της κρίσης

 

Η εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους υπήρξε βασικός στόχος των ελληνικών κυβερνήσεων. Την περίοδο αυτή, η διόγκωση των ελλειμμάτων του κράτους και του δημόσιου τομέα γενικότερα όξυνε τις δημοσιονομικές δυσχέρειες.  Η παράμετρος του καθορισμού της πορείας των δημόσιων οικονομικών αναλύεται μέσω του συσχετισμού των ποσοτικών στοιχείων του δημοσίου χρέους με τις δημόσιες δαπάνες. Τα ελλείμματα της περιόδου όπως καταγράφονται στους απολογισμούς, είναι συνδεδεμένα με τις δημοσιονομικές δυσχέρειες τις συνδεδεμένες και με την οικονομική κρίση 1929-32. Οι οικονομικές και πολιτικές προτεραιότητες της περιόδου 1923-1939 συνέβαλαν στην διατήρηση των στρατιωτικών δαπανών και των δαπανών πληρωμής δημοσίου χρέους σε υψηλό επίπεδο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, το μεγάλο ύψος των δαπανών δημοσίου χρέους δείχνει την ισχυρή εξάρτηση των δημόσιων οικονομικών από την δυνατότητα δανεισμού, όπως αυτές προκύπτουν από τους Απολογισμούς κυρίως των ετών 1923-1935. Ο διακανονισμός των χρεών του Ελληνικού Κράτους με τους πιστωτές του επέβαλε την υπαγωγή δημοσίων εσόδων στην ΔΟΕ, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι πληρωμές των δανείων που δεν είχαν συμπεριληφθεί σε διακανονισμό και είχαν υπαχθεί στον έλεγχο της ΔΟΕ: η πορεία της εξυπηρέτησης αυτού του σκέλους του Δημοσίου Χρέους καταγράφεται στους ετήσιους μεσοπολεμικούς Απολογισμούς της ΔΟΕ, οι οποίοι εντοπίστηκαν στο Ιστορικό Αρχείο της Τράπεζας της Γαλλίας:  Archives Historiques de la Banque de France,    1370199703/1 (βλ. αναλυτικά για τις πηγές στο αναρτημένο αρχείο excel).

«Εξυπηρέτηση Δημοσίου Χρέους», Το αρχείο σε Excel

Eπιτρέπεται η χρήση επιμέρους αναγραφών, με την προϋπόθεση αναγραφής της πηγής: Α. Αντωνίου-Κατερίνα Μπρέγιαννη «Το δημόσιο χρέος ως βασική μεταβλητή των δημοσίων οικονομικών και της όξυνσης της κρίσης», TransMonEA project, Επιστημονική Διεύθυνση Κ. Μπρέγιαννη, Ακαδημία Αθηνών/ΕΛΙΔΕΚ.  URL:   https://transmonea.academyofathens.gr/index.php/syllogi/vaseis-dedomenon-posotikes/dimosia-oikonomika.  Δεν επιτρέπεται η χρήση  τμημάτων ή του όλου της πινακοθέτησης.

 

Back To Top